{"id":674,"date":"2022-05-02T18:34:31","date_gmt":"2022-05-02T18:34:31","guid":{"rendered":"http:\/\/celaliasireti.com\/?p=674"},"modified":"2022-06-30T19:28:09","modified_gmt":"2022-06-30T19:28:09","slug":"celali-asireti-kimdir","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/celaliasireti.com\/index.php\/2022\/05\/02\/celali-asireti-kimdir\/","title":{"rendered":"Celali A\u015fireti kimdir"},"content":{"rendered":"\n

.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Foto\u011frafta Neredeyse b\u00fct\u00fcn K\u00fcrt co\u011frafyas\u0131na yay\u0131lm\u0131\u015f olan Celal\u00ee K\u00fcrtleri 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda Do\u011fu K\u00fcrdistan\u2019da bir ayaklanma s\u0131ras\u0131nda toplu halde bir arada.<\/p>\n\n\n\n

Bu a\u015firet \u0130ran, T\u00fcrkiye ve Rusya \u00fc\u00e7genindeki Aras Nehri aras\u0131ndaki Ararat da\u011flar\u0131 ile Maku il\u00e7esindeki Kalini taraf\u0131ndaki Sukar aras\u0131nda ve Do\u011fu Anadolu\u2019nun kuzeydo\u011fu ve do\u011fu b\u00f6lgelerinde ya\u015farlar. Erzurum, Kars, A\u011fr\u0131, Mu\u015f Malazgirt ve Vanda olduk\u00e7a say\u0131lar\u0131 fazlad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Mesaliku’l Absar isimli eserde, bu a\u015firetin isminin Kelaliye ve gelaliye isminden t\u00fcredi\u011fini yazar. Bu a\u015firetin yurdunun Danterk ve \u015eehresora yak\u0131n olan Nihavend (Baz\u0131 kaynaklarda bu yerin ismi Dat\u0131rs\u0131k olarak ge\u00e7er) oldu\u011funu ifade ederek buradaki a\u015firet guruplar\u0131na Seyf gurubu denildi\u011fini ifade eder. Kelaliye veya Gelaliye a\u015firetinin sava\u015f\u00e7\u0131 erkek say\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7ok fazla oldu\u011funu cesur bir a\u015firet olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda hem kendilerine hem de kom\u015fu y\u00f6relerdeki K\u00fcrtlere emirlik yapan bir h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131 vard\u0131 ifadeleri kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu a\u015firetin bilinen Liderlerinden biri \u015eerafeddin ismindeki zatt\u0131r. Bu bey Memluk Sultanlar\u0131 zaman\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f ve 1250 y\u0131l\u0131nda Hewl\u00ear (Erbil) valili\u011finde iken bir Mo\u011fol askeri taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

K\u00f6kleri \u00e7ok eski olan bu a\u015firet tarihte bir\u00e7ok devlet i\u00e7inde \u00f6nemli yerlerde bulunmu\u015f ve a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 her d\u00f6nemde hissettirmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n

Yakut El Hamevi, Mu cem’ul Buldan isimli eserde Celailer ile ilgili \u015fu bilgileri verir;<\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerler onlar\u0131n isimleri ile tan\u0131n\u0131r olmu\u015ftur. Zerzar\u00ee, Humeydiye ve Celaliye \u00f6rneklerinde oldu\u011fu gibi.<\/p>\n\n\n\n

Cel\u00e2liye (\u0627\u0644\u062c\u0644\u0627\u0644\u064a\u0629 ): Y\u00e2k\u00fbt, Misar b. M\u00fchelhel\u2019den nakille, bunlar\u0131n K\u00fcrtlerden 60.000 hane olup ve \u015eehrez\u00fbr \u2019da k\u0131\u015flayan bir topluluk oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. (Yakuti. Cilt:II Sayfa:375) Y\u00e2k\u00fbt Erbil\u2019e ba\u011fl\u0131 Bakelba k\u00f6y\u00fcne nispet olunan Ebu Abdullah el-Huseyn b. \u015eervin b. Ebu Bi\u015fr el-Celal\u00ee el-Bakelb\u00ee\u2019den bahsederken, onu bir K\u00fcrt a\u015fireti olan Celal\u00ee\u2019ye nispet etmi\u015ftir. (Yakuti Cilt:III Sayfa:328)<\/p>\n\n\n\n

1606 Y\u0131l\u0131nda Anadolu da Celaluddin isminde biri liderli\u011finde isyan ba\u015flat\u0131p, daha sonra Kuyucu Murat Pa\u015fa’\u0131n pe\u015flerine d\u00fc\u015fmesi ile Osmanl\u0131 b\u00f6lgesinden ka\u00e7an Celaliler ile ayn\u0131 a\u015firet olup olmad\u0131\u011f\u0131 bilinmiyor. Ancak Anadolu\u2019dan ka\u00e7an bu Celaliler’in 20,000 ki\u015filik bir gurubu \u0130ran i\u00e7lerine ka\u00e7t\u0131lar \u015eah bunlar\u0131n 8,000 adedini Bradost a\u015firetinin i\u00e7ine yerle\u015ftirmek istedi. Bunun i\u00e7in Hasan Han komutas\u0131nda bir orduyu Emir Han’a g\u00f6nderip, kendisinin bu ordu ile yeni gelen Celalilere refakat etmesini istedi. Fakat Emir Han Bu i\u015fin ak\u0131betinden korkup, kendisine kar\u015f\u0131 Celalilerin d\u00fc\u015fman olmas\u0131n\u0131 istemedi\u011fi i\u00e7in kabul etmedi. Daha sonra Di\u011fer K\u00fcrtler ve \u0130ranl\u0131 K\u0131z\u0131lba\u015flar ile birlikte hareket eden celaliler ile \u015eah Abbas aras\u0131nda \u015fiddetli \u00e7arp\u0131\u015fmalar oldu. Sonu\u00e7ta Hasan Han y\u00f6netimindeki \u015eah\u0131n Ordusu a\u011f\u0131r bir hezimet ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ermeni Tarih\u00e7i \u015e.X.M\u0131hoyan’a g\u00f6re; M.S. 906 y\u0131l\u0131nda Ninova (Musul) civar\u0131nda, Arap ve o\u011fuz bask\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 ba\u015flayan K\u00fcrt isyanlar\u0131nda, Celaliler Hazbani a\u015fireti ile g\u00fc\u00e7lerini birle\u015ftirip bu b\u00f6lgeyi yerle bir etmi\u015flerdir. Bu a\u015firetlerin \u00f6fkesini yat\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00e7abalar sarf edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrt tarihinde b\u00fcy\u00fck bir yeri olan Celaliler hakk\u0131nda, \u0130ranl\u0131 Ali Ahmed ibn. Miskaveyh’in alt\u0131 cilt’lik tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda geni\u015f bilgiler verilmi\u015ftir…<\/p>\n\n\n\n

John S.Guest 1704 y\u0131l\u0131nda Musul Eyaletini Celaliler’in y\u00f6netti\u011finden bahseder.<\/p>\n\n\n\n

Celali a\u015fireti, \u0130ran, T\u00fcrkiye ve Rusya’n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n kesi\u015fti\u011fi \u00fc\u00e7gen b\u00f6lgede K\u00fcrd a\u015firetlerinin en b\u00fcy\u00fck a\u015firet konfederasyonlar\u0131ndan biridir. Bu a\u015firet konfederasyonunun mensuplar\u0131 Kuzey K\u00fcrdistan’da B\u00fcy\u00fck A\u011fr\u0131 ve Do\u011fu K\u00fcrdistan’da ise K\u00fc\u00e7\u00fck A\u011fri Da\u011f\u0131 ve Urmiye b\u00f6lgesinde ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Ayr\u0131ca Celalilerin b\u00fcy\u00fck bir say\u0131s\u0131da Kafkas b\u00f6lgesine ve Sovyet Ermenistan’\u0131na yerle\u015fmi\u015flerdi. Celalilerin bir kesimide G\u00fcney K\u00fcrdistan’da \u015earezor b\u00f6lgesine yerle\u015fmi\u015flerdi. Konfederasyon olarak Celaliler; Maku ile Baz\u00eed ve Kars aras\u0131nda ya\u015farlar. G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019daki Celalawendler ve \u0130slam \u00f6ncesi d\u00f6nemlerde g\u00fcney Zagroslar\u2019da yerle\u015fik olan Gelu\u2019lar ile ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Celalan, Celal\u00ee, Celilan, Celli, Gelli, Geloy\u00ee, Gelalan, Jelalan, Jelil\u00ee ve daha bir\u00e7ok benzer isimle an\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n

Celali a\u015fireti kendi i\u00e7inde 40 kabileden fazla kollara ve her biride kendi i\u00e7in tayfa ve ailelere b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc. Bu a\u015firetin en \u00f6nemli kabileleri Do\u011fu K\u00fcrdistan’a yerle\u015fmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n

Bunlar<\/strong>: Xalikanlu, Eli Mehweli, Cilikanlu, Qendkanlu, Hisu Xelef, Sakan ve Misirkanludur.<\/p>\n\n\n\n

\n